Voorzitter, onze insteek is net zoals mijn collega van het CDA zei: de algemene beschouwingen zijn een soort drietrapsraket: de bespreking van het coalitieakkoord in september, een beperkte begrotingsbehandeling nu en dan eindelijk de echte begrotingsbehandeling in januari. We zitten nog niet op de laatste, dus wij zijn nog niet onderweg, maar we zijn wel alles klaar aan het maken om in februari goed weg te komen.

Mijn insteek vanmiddag heeft iets te maken met de essentie van democratie. Dat heeft iets te maken met waaruit ik ben voortgekomen. Mijn voorganger sprak al over het feit dat er al in twintig andere gemeenten in dit land een politiek vertegenwoordiger van het college extra aandacht heeft voor dierenwelzijn. In de democratie beslist de meerderheid, maar u weet allemaal dat de meerderheid ook rekening dient te houden met minderheden. Bij de verkiezingen, de eerste stemmingen en in de bijeenkomsten was er wel sprake van democratie, maar was er nog niet direct aandacht voor minderheden. Maar er is kans dat een meerderheid inderdaad rekening zal gaan houden met goede ideeën van een minderheid. Ons idee over dierenwelzijn zou daar goed in passen.
Maar er zijn ook goede voorbeelden. Wij hebben vertrouwen in de kracht van de burgers. Dat staat ook in het Coalitieakkoord: participatie van onze burgers in dorpen, steden en wijken, maar ook in verenigingen in kleine en grote dorpen, burgerparticipatie. Een goed voorbeeld daarvan is het burgerinitiatief dat we in deze provincie krijgen over de ENCI. Dat stemt ons ook weer zeer tevreden.

Ik kom tot enkele voor D66 zeer behartenswaardige zaken. We hopen de betrokkenheid nadrukkelijk meer terug te zien dan nu in de productenbegroting en de uiteindelijk zeer compacte Programmabegroting. Ik denk dan aan vrijwilligersbeleid, aan waardering. In het hoofdstuk ‘Investeren in mensen en hun omgeving’ staat nog niet veel over vrijwilligerswerk en maatschappelijke organisaties. Naast de apparaatskosten wordt er 200.000 euro vrijgemaakt voor reguliere middelen voor het vrijwilligerwerk. Ik hoop dat we dat met zijn allen toch wat kunnen opkrikken in februari, zodat de participatie van de Limburgers toch nog wat nadrukkelijker aan de orde zal komen, onder andere met nieuwe initiatieven. Daar roep ik toe op.

Voorzitter, er staan heel grote bedragen voor de jeugdzorg in de begroting. Er is een jeugdzorg-conferentie geweest en nu krijgen we een nieuwe ronde. De heer Van Dijk noemde al de stukken die we gekregen hebben. Daarin stond de vraag wat de invloed is van preventief jeugdbeleid. Daar doelde ik ook op toen ik het had over vrijwilligerwerk. Er is al een heel goed jeugdbeleid in onze provincie. Dat moeten we inzetten voor die preventieve werking. Want als dat niet lukt, dan gaan we naar de repressie. Dat is financieel heel vervelend en tobberig, heel verdrietig en ook nog eens ontzettend duur.

Voorzitter, het is goed dat we vandaag spreken over dierenwelzijn en de varkensflats. In de Tweede Kamer is dat ook aan de orde geweest. Een aantal partijen heeft gezegd dat ze dat niet wil. Daar hoort D66 ook bij. Maar de Tweede Kamer heeft ook gezegd dat het vooral een belang is van de gemeenten en de Provincies. Hoera, nu zijn wij weer aan de beurt. Dus ik ben erg blij met de opmerkingen van de andere fracties. Zij zeggen dat wij er een heel funda-menteel debat van maken, want we gaan erover in de Provincie. De vraag wat wij gaan doen met de grootschalige ontwikkelingen op het gebied van fokken van dieren voor voedsel, moet beantwoord worden.
Voorzitter, als we hebben het over ontwikkelingshulp en over hoe je mensen in andere landen kunt helpen zetten wij in op microkredieten om die kleine ondernemers kansen te geven om met hun eigen kippen en varkens te beginnen. Dat heeft blijkbaar ook goede invloed op de ontwikkeling van een land. Ik ben bang dat we straks aan de ontwikkelingslanden moeten vragen hoe het ook alweer was om kleinschalig te werken. Dan zijn we verkeerd bezig. Dus laten we het debat heel fundamenteel voeren.

Voorzitter, ik was een van de gelukkigen die bij het ‘cradle-to-cradle’-congres mocht zijn. Dat duurde twee dagen. Dat is veel tijd, maar achteraf was ik ontzettend blij dat ik er ben geweest. Aan het eind van die twee dagen vroeg men wat we de volgende week gingen doen, na deze twee dagen van congres. Voorzitter, ik heb twee voorstellen. Het ene is om dit ‘van-wieg-tot-wieg’-concept te bevorderen. Onze burgers zijn best goed gemotiveerd in het scheiden van afval, maar in Nederland wordt nog altijd 75% weggegooid in de grijze bak. Er zijn systemen om bijvoorbeeld plastics veel beter te scheiden. De firma Tomra is al vele jaren succesvol bezig, onder andere in Florida in de Verenigde Staten en in Engeland. Ik heb de gedeputeerde Kersten wat in handen gegeven. Mijn verzoek is om dit als een pilot op te pakken, nadat het eerst onderzocht is. In mijn eigen gemeente is men er al druk mee bezig. Het apparaat kan negen verschillende soorten plastic aan. Het scheidt het onmiddellijk en maakt het ook direct klein. Bovendien doet het apparaat nog veel andere zaken. Ik zal mijn collega’s er uitvoeriger over informeren in de commissievergadering voor het Fysieke Domein.

Het andere is om te voorkomen dat luiers en incontinentiemateriaal in het milieu terechtkomen. Dat werd de afgelopen jaren in Limburg opgehaald, ongeveer 40.000 tot 50.000 kg. De firma die dat verzorgde, Nowaste, werd in Europa geroemd en geprezen. De Europese Unie heeft dit bedrijf 800.000 euro subsidie verstrekt. Maar het bedrijf is failliet gegaan. Het presteerde goed, maakte goed papier en upcyclede plastic en wat er in die luiers zat, werd gebruikt om onder andere plantjes te laten groeien. Het water werd tot op drieduizendste schoongemaakt. De burgers waren enthousiast en verzamelden die producten. De producten werden netjes opgehaald en naar de fabriek gebracht. De fabriek moet 125.000 euro per 1000 kg betalen. Als je dat naar de afval-verbrander brengt, ben je voor 85 euro koopman. Daar gaan we met ons goede gedrag. Het is dus niet van ‘cradle to cradle’, maar van ‘cradle to cremation’. Die dingen kunnen we en moeten we voorkomen. Niet alleen hier, maar ook bij het IPO en landelijk. Want dit soort zaken is niet uit te leggen aan de samenleving.

Ik bied graag deze dvd aan de verantwoordelijke portefeuillehouder aan.